BBC’de ırkçılık ve tarafsızlık tartışmaları devam ediyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın ırkçılıkla itham edilen sözlerini eleştiren sunucusu Naga Munchetty’nin, programda yaptığı yorumlarla, ‘tarafsızlık kurallarını ihlal ettiği’ kararı üzerine tepkilere hedef olan BBC’nin icra komitesi çalışanlara gönderdiği mesajda Munchetty’ye desteğini açıkladı.

BBC yönetimi, ”BBC ırkçılık konusunda tarafsız değildir. Irkçılık bir fikir değildir ve tartışılacak bir konu da değildir. Irkçılık ırkçılıktır” dedi.

BBC’nin Naga Munchetty’yle ilgili kararı, kendi çalışanları ve sunucularının da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi tarafından eleştirilmişti.

Cuma günü beyaz olmayan 49 gazeteci ve yayıncının, Guardian gazetesinde yayımladığı açık mektupta “Irkçılık hakkında ‘tarafsız’ olamazsınız” ifadeleri yer aldı. Açık mektubun imzacıları BBC’yi, kararını gözden geçirmeye de çağırdı.

Eleştiriler karşısında kendisini savunan BBC ise, kararın yanlış anlaşıldığını, ‘ırkçı yorumlara ırkçı demekte herhangi bir sorun olmadığını’ ancak sunucu Munchetty’nin bunun ötesine geçerek daha sonra ‘Trump’ın kendisi ve niyetiyle ilgili’ yorumlar yapmasının ihlal sayıldığını açıkladı.

Tartışmalara konu olan olay, Trump’ın göçmen kökenli dört ABD’li Demokrat kadın siyasetçiye “Ülkenize geri dönün” dediğinin aktarıldığı 17 Temmuz tarihli BBC Breakfast programında yaşandı.

Tam olarak ne söylendi?

Munchetty ve programın diğer sunucusu Dan Walker arasında, bir Trump destekçisiyle yapılan söyleşi yayınlandıktan sonra gerçekleşen diyalog şöyleydi:

  • DW: Kimin söylediğini hatırlayamıyorum ama dün akşamdan aklımda kalan en çarpıcı ifade şu: Bugüne kadar ‘ülkene dön’ lafını çok defa duydum ama Beyaz Saray’da oturan bir adamdan ilk defa duyuyorum.
  • NM: Beyaz olmayan bir kadın olarak ne zaman geldiğim yere dönmem söylendiyse bu söylem ırkçılık barındırmıştır. Burada kimseyi herhangi bir şeyle suçlamıyorum ama bazı ifadelerin ne anlama geldiğini bilirsiniz.
  • DW: Burada fikirlerini açıklamak için bulunmuyorsun ama daha önce böyle sözlere maruz kalmış birisi olarak bunu ondan (Donald Trump’tan) duyduğunda nasıl hissettin?
  • NM: Öfkeli. Kesinlikle öfkeli. Bu ülkede çok sayıda kişinin bu konumdaki birinin böyle bir söylem kullanarak kuralları çiğnemekten çekinmemesine öfkelendiğini tahmin ediyorum.
  • DW: Bu söyleminin başkalarına da bu yönde cesaret verdiğini mi hissediyorsun?
  • NM: Evet, evet.
  • DW: Pozisyonunu güçlendirmek için üzerine düşünülmüş bir strateji gibi duruyor.
  • NM: Bunu sadece ilgi çekmek için yapması doğru değil… sorumluluğu olan bir makamda bulunuyor.

BBC: Yorumlar izleyiciye bırakılmalı

BBC İdari Şikayetler Birimi, gelen bir şikayet üzerine aldığı kararında, Munchetty’nin bir sunucu olarak kendi görüşlerini dile getirebileceğini, fakat bu sözlerin “BBC’nin editoryal ilkelerinin çizdiği sınırın dışına çıktığını” belirtti.

BBC’nin açıklamasında “BBC Editoryal İlkeleri, gazetecilerin bir kişi (bu örnekte Donald Trump) veya bu kişinin niyetleri hakkındaki görüşlerini açıklamasına izin vermemektedir” ifadeleri yer aldı.

Tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiğini belirten BBC, bu tür yorumların izleyicilere bırakılması gerektiğini vurguladı.

Buna karşılık Naga Munchetty hakkında bir disiplin soruşturması ya da cezanın söz konusu olmayacağı da açıklandı.

‘Irkçı yorumlara ırkçı demekte bir sorun yok’

Açıklamada Trump’ın sözlerinin geniş bir kesim tarafından ırkçılıkla suçlandığı ve BBC’nin de haberlerinde bu konuyu işlediği belirtildi.

BBC Editoryal İlkeler Kurulu Başkanı David Jordan da, bu örnekte sorunun Munchetty’nin “Başkan Trump ve Trump’ın niyeti hakkında yorum yapmasında” olduğunu söyledi:

“Irkçı yorumlara ırkçı demekte bir sorun yok. Fakat sonrasında bu ifadeleri kullanan kişiyi tartışmak ve onun hakkında varsayımlarda bulunmak tarafsızlık ilkesini ihlal etti.”

BBC’nin Editoryal İlkeleri Rehberi’nde konuyla ilgili şu ifade yer alıyor:

“İzleyicilerimiz BBC yayınlarından, gazetecilerimizin veya sunucularımızın kamu politikaları, siyaset veya endüstriyel tartışmalar hakkındaki görüşlerine dair bir fikir edinememeli.”

Mektup yazan gazeteciler: Irkçılık hakkında ‘tarafsız’ olamazsınız

Karara karşı çıkan gazetecilerin Guardian gazetesinde yayımladığı “Irkçılık hakkında ‘tarafsız’ olamazsınız” başlıklı açık mektupta ise şu ifadeler yer aldı:

“Bu mektubu imzalayan, medya ve yayıncılık sektöründe çalışan beyaz olmayan insanlar olarak bu kararı güçlü bir şekilde kınıyoruz. Bu karar hem BBC’nin editoryal ilkelerinin yanlış bir şekilde yorumlanması hem de siyah yayıncılara karşı ırk temelli ayrımcılık anlamına geliyor.

“BBC’nin editoryal ilkeleri ‘kanıtla temellendirilmiş profesyonel görüşlere’ izin verir ve ‘diğer toplulukların kültürel görüşlerine’ yer verilmesini talep eder. BBC İdari Şikayetler Birimi şunları benimsemeyi başaramamıştır:

“Irkçılık, hakkında ‘tarafsız’ bir tutum sergilenmesi, mümkün olan veya olması gereken, geçerli bir görüş değildir.

“Munchetty’nin de aralarında yer aldığı ırkçılığa maruz kalmış bireyler ve topluluklardan ırkçılığı, savunulabilir bir görüş olarak kabul etmelerini beklemenin, bu insanların onurları ve profesyonel bir ortamda çalışmaları açısından yıkıcı sonuçları vardır. Bu ayrıca insan hakları ve ırk eşitliğini güvence altına alan yasalara da aykırıdır.

“Bir gazetecinin ‘kendi maruz kaldığı ırkçılıktan’ bahsedebileceğini fakat söz konusu ırkçılığı yapan kişiyi (bu örnekte Donald Trump) eleştiremeyeceğini ima etmek, böylesi bir ırkçılığın meşru olabileceğine dair saçma bir anlam çıkarılmasına yol açar.”

Donald Trump
Image captionTrump’ın sözleri pek çok ülkede eleştiri konusu olmuştu

BBC’den bazı gazetecilerin kendilerine ulaşarak kurumdaki ‘korku atmosferinden’ endişe duyduklarını aktardığını belirten yazarlar, BBC’ye üç talep iletti:

  1. BBC İdari Şikayetler Birimi kararını geri çevirmeli.
  2. BBC yönetimi gazetecilere desteğini açıklayarak ırkçı ifadeler ve ırkçılık deneyimlerinde ‘tarafsızlık’ beklentisi olamayacağını kabul etmeli.
  3. Yayıncılığa dair şikayetleri denetleyen BBC İdari Şikayetler Birimi ve Ofcom (İngiltere yayın denetim kurumu) gibi kurumlar kendi içlerinde farklı etnik gruplardan ne kadar kişi bulunduğunu incelemeli ve karar alma süreçlerini şeffaf bir hale getirmeli.

Mektup şu satırlarla sonlandı:

“BBC’nin mevcut pozisyonu hatalı, yasadışı ve kamu yayıncılığının amaç ve ruhuna aykırı olmanın da ötesinde, BBC içindeki çeşitliliğin geleceğini de ciddi bir şekilde etkileyebilir.

“Gelecekte işe alınacak siyah, Asyalı veya Orta Doğulu yayıncılardan maruz kaldıkları ırkçılık hakkında ‘tarafsız’ kalmalarını beklemek saçmadır.

“Hangi ırktan ve etnik kökenden olursa olsun gazetecilerden ırkçılığa meşru bir ‘fikirmiş’ gibi muamele etmelerini talep etmek, en ciddi şekilde sorumluluktan kaçmak anlamına gelir.”

BBC İcra Komitesi: Naga’nın tavrını hayranlıkla karşılıyoruz

BBC Genel Müdürü Tony Hall başkanlığındaki icra komitesinin aralarında Haber Dairesi Başkanı Fran Unsworth ve Editoryal İlkeler Kurulu Başkanı David Jordan’ın da bulunduğu 16 üyesi Cuma günü çalışanlara bir mesaj göndererek, BBC’nin ırkçılık konusunda tarafsız olmadığını duyurdu.

Mesajda şu ifadelere yer verildi.

”BBC ırkçılık konusunda tarafsız değildir. Irkçılık bir fikir değildir ve tartışılacak bir konu da değildir. Irkçılık ırkçılıktır.

Naga Munchetty, ekran yüzlerimizden biri, Donald Trump’ın genel olarak ırkçı olarak nitelenip kınanan paylaşımlarıyla ilgili olarak konuşma hakkına sahiptir. ‘Beyaz olmayan bir kadın olarak, geldiğim yere dönmemin söylenmesi içinde ırkçılık barındırır’ sözlerinin tamamen arkasındayız. Kendi yaşadıklarını dürüstçe ve yürekten paylaşmıştır. Bu tavrını hayranlıkla karşılıyoruz. Bunu yapmakta da tamamen haklıdır.

Karardaki çok sınırlı tespit (ihlale ilişkin) Naga’nin ırkçılıkla ilgili sözlerine ilişkin değildir. Şikayetin buna ilişkin bölümü reddedilmiştir.

Çeşitlilik çok önemlidir. BBC’nin başarısı da çalışanlarımızın kalitesi ve çeşitliliği üzerine inşa edilmiştir. Bunu tartışmak söz konusu bile olamaz.”