ABD’nin eski Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey, Suriye’de Türkiyesiz bir çözüm ihtimali bulunmuyor

ABD’nin eski Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey, Suriye’de Türkiyesiz bir çözüm ihtimalinin bulunmadığını söyledi. Suriye sorununun çok boyutlu ele alınması gerektiğini ifade eden Jeffrey, “Türkiye olmaksızın Suriye’de bir çözüm olamaz. Bu da ABD ile Türkiye’nin iş birliğini zorunlu hale getiriyor” dedi.

Ankara’da Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından düzenlenen “Suriye’nin Geleceği: Türkiye ve ABD Perspektifi” başlıklı panelde konuşan Jeffrey, Suriye’nin bütün dünya için olağanüstü ciddi ve tehlikeli bir konu olduğunu belirterek, “Şu anda Ortadoğu’da yaşanan en ciddi çatışma. İran, Rusya, ABD, Türkiye ve en azından hava kuvvetleriyle İsrail, Suriye konusuna dahil bulunmakta” diye konuştu.

Jeffrey, Suriye’de 12 milyon insanın yerinden edildiğini, bu insanların yaklaşık yarısının yaşadığı Türkiye’nin çok büyük çaba gösterdiğini belirterek, yaşananların insani bir felaket olduğunu ve küresel anlamda da bir sıkıntıya yol açtığını ifade etti.

Suriye’deki mevcut durumu değerlendiren Jeffrey, “3 yıldır aslında donmuş bir çatışma var. Sahada aslında çok fazla bir değişiklik yok. Ne yazık ki trajik olarak birkaç ay önce birtakım problemler oldu. İran, Rusya taraftarı gruplar sahada birtakım çatışmalar yarattılar. Ama onun dışında 2018’den beri Türkiye’nin yaptığı bir harekat sonrasında durumda bir değişiklik yok” yorumunda bulundu.

“Esad basitçe hayatta kalmaya çalışıyor”

Bölgede yer alan aktörlerin durumlarını değerlendiren Jeffrey, “Esad basitçe hayatta kalmaya çalışıyor. Hiçbir şekilde anlaşmaya varmıyor. Ülkesine insanların geri dönmesini sağlayacak, paranın akmasını sağlayacak önerileri kabul etmiyor. Yönetimde kalmak tek istediği şey. Yıkıntının yöneticisi olmayı tercih ediyor. Ülkeyi yeniden yapılandırmaya karşı” dedi.

Rusya’nın Suriye ve bölge üzerinde çok ciddi iddiaları ve istekleri olduğunu aktaran Jeffrey, bu eğilimin önemli zararlara neden olabileceğini kaydederek, “Rusya ise daha önce düşündüğü şekilde ekonomik olarak batmış bir yapıdan faydalanmak istiyor. Orada kendi ordusunun birtakım güçlerini oluşturmak istiyor. Kendisine dost bir yönetimle orada var olmak istiyor” değerlendirmesinde bulundu.

“Suriye sorununun çözülmemesi İran’ın şansını artırıyor”

İran’ın Suriye üzerindeki hedeflerini de anlatan Jeffrey, Tahran yönetiminin Batı sistemine karşı bölgede baskın bir güç olmak isteğine vurgu yaparak Suriye sorununun çözülmemesinin İran’ın bölgedeki şansını artırdığını belirtti.

ABD’nin ise meseleyi 3 farklı seviyede ele aldığını kaydeden Jeffrey, İran ve Rusya’nın yaptığı savaş suçlarının, kimyasal silah kullanımlarının ve güvenlik sisteminin altüst edilmesinin en üst noktadaki alarm seviyesi olduğunu kaydetti.

Bir sonraki seviyenin mevcut insani kriz olduğunu belirten Jeffrey, son olarak İran’ın Suriye’de ikinci bir Lübnan yaratmaya çalıştığına dikkat çekerek, “Lübnan yıkılmış bir devlet. Bir kukla tarafından yönlendiriliyor. Bunun Suriye’de olmasını istiyorlar” dedi.

Türkiye’nin güvenlik sorunları nedeniyle bölgeden ayrılmak istemediğini kaydeden Jeffrey, “Türkiye sınırı boyunca kendini savunmak durumunda kalıyor. PKK meselesi çok ciddi bir mesele. Türkiye’de 3 milyondan fazla mülteci var ve İdlib’de şu an 3 milyon kişi bulunuyor” şeklinde konuştu.

Suriye cephesindeki gelişmeleri de kaydeden Jeffrey, “Suriye’de IŞİD’in öldürdüğü askerler söz konusu. Çünkü Esad bu teröristleri teşvik ediyor, zemin hazırlıyor. Suriye yönetimi uyuşturucu ticaretini de finanse ediyor. Bu şekilde kendi askeri kuvvetlerinin finansmanını sağlıyor. Ekonomik olarak üstünlük kazanmaya çalışıyor” ifadelerini kullandı.

“ABD’nin Suriye politikası çok fazla değişmedi”

ABD’nin Suriye politikasının bir önceki yönetimine kıyasla çok fazla değişmediğini, eski ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin 6 yıl önce yapmaya çalıştıklarının devam ettiğini gözlemlediğini kaydeden Jeffrey, “ABD şu anda kayıt altında açık bir şekilde Suriye politikasını ifade etmiş değil. Benim yönetime naçizane tavsiyem bence bu bölge politikası açık bir şekilde ifade edilmelidir ki diğer tüm ülkeler de pozisyon alabilsinler” dedi.

Meselenin çok boyutlu olarak ele alınarak çözümün tüm taraflara fayda sağlaması gerektiğini ifade eden Jeffrey, “Türkiye olmaksızın Suriye’de bir çözüm olamaz. Bu da ABD ile Türkiye’nin iş birliğini zorunlu hale getiriyor” dedi.